سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
20
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
2 - خصوص جرم يعنى لفظ شمس براى جزء معنا وضع شده . 3 - خصوص شعاع يعنى لفظ شمس را فرض مىكنيم براى لازمه معنا وضع شده . حال اگر لفظ شمس را بر معناى اوّل يعنى مجموع جرم و شعاع اطلاق نموديم دلالت لفظ شمس بر مجموع معنا مطابقه است و بر جزء معنايش كه خصوص جرم بوده تضمن و بر لازمه معنا كه شعاع باشد التزام است در حالى كه بحسب فرض چون لفظ [ شمس ] براى هريك از جرم و شعاع نيز عليحدّه وضع شده دلالتش بر هريك از قبيل دلالت لفظ بر تمام موضوعله بوده و بدين ترتيب دلالت مطابقه مىباشد پس فرد و مصداق هركدام از دو دلالت تضمّن و التزام در تعريف مطابقه داخل بوده و تعريف سابق الذّكر ايندو را خارج نكرده است . چنانچه اگر لفظ شمس را بر جرم يا شعاع اطلاق نمائيم ايندلالت ، دلالت مطابقه بوده چون بحسب فرض لفظ براى هركدام وضع شده است درحاليكه صادق است بگوئيم دلالت لفظ شمس بر جرم تضمّن و بر شعاع التزام مىباشد و بدين ترتيب تعريف هريك از دلالات سهگانه به ديگرى نقض مىشود . جواب از اشكال مذكور در هركدام از سه تعريف قيد حيثيّت مأخوذ مىباشد مثلا در دلالت مطابقه ميگوئيم : مطابقه عبارتست از دلالت لفظ بر تمام موضوعله از حيث اينكه تمام موضوعله است .